پنجشنبه 30 دي 1395   14:12:08
 
در گفت و گوی اختصاصی با عبدالله آقاخانی انجام شد
بررسی نحوه تخصیص اعتبار پروژه های سرمایه ای و توسعه ای صنعت نفت

معاونت بررسی، امکان سنجی اقتصادی و مالی طرح‌ها در راستای اهداف کلان و ماموریت های مدیریت برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران، وظایف مرتبط با سرمایه گذاری شامل تدوین برنامه‌های کوتاه مدت و میان مدت سرمایه گذاری، تدوین بودجه‌های سرمایه‌ای مورد نیاز شرکت‌های تابعه متناسب با منابع در اختیار و هدایت سرمایه گذاری به سمت طرح‌های اولویت دار براساس چشم انداز بلند مدت شرکت ملی نفت ایران و همچنین برنامه های مصوب، برعهده دارد.


این معاونت از سه امور امکان‌سنجی اقتصادی طرح‌ها، تحلیل نتایج اقتصادی طرح‌ها و برنامه‌ریزی مالی طرح‌ها تشکیل شده است.
به منظور آشنایی بیشتر با شناسایی طرح های اولویت دار و نحوه تخصیص اعتبار به پروژه های سرمایه ای و توسعه ای با عبدالله آقاخانی؛ رئیس امور برنامه ریزی مالی و طرح ها در برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران به گفت و گو نشسته ایم که ماحصل آن را در ادامه می خوانید:
-  لطفا فعالیت ها و وظایف تان را در حوزه تحت مدیریت تشریح کنید؟
یکی از فعالیت های امور برنامه ریزی مالی طرح ها، بودجه ریزی عملیاتی سالانه است، بر این اساس پس از ارزیابی طرح، میزان سرمایه گذاری مشخص و هزینه ها برآورد می شود. پس از آن چیدمان اعتبار طی مدت زمان اجرای طرح که معمولا بین سه تا چهار سال و به ندرت به 6 سال می رسد، انجام می شود.
البته باید این نکته را در نظر داشت که در شرایط حاضر، منابع شرکت ملی نفت ایران به اندازه ای نیست که بتواند پاسخگوی تامین اعتبار همه طرح های مصوب باشد.
به منظور تخصیص منابع به پروژه های مصوب، ابتدا طرح های سرمایه ای از نظر میزان پیشرفت فیزیکی، میزان جذب سرمایه، مشکلات طرح و فعالیت های مورد نیاز به منظور به ثمر رساندن طرح، مورد بررسی کارشناسان مدیریت برنامه ریزی تلفیقی و امور مالی شرکت ملی نفت ایران قرار می گیرد و سپس حجم نقدینگی برای این دوره از تخصیص مشخص می شود.
 - معیارهای انتخاب طرح های اولویت دار به منظور تخصیص اعتبار چیست؟
در اولویت بندی طرح ها باید تابع شرایط (امکانات و محدودیت ها) و اهداف و استراتژی های شرکت باشیم. منظور از امکانات اجرای طرح، منابع مالی، نیروی انسانی، کالا، تجهیزات و مواد مورد نیاز اجرای طرح است. محدودیت ها نیز شامل عوامل جلوگیری کننده از اجرای پروژه هاست، مانند تحریم های اعمالی از سوی کشورهای غربی یا کمبود نیروهای پیمانکار متخصص، توانمند و آشنا به حوزه مربوط.
همانطور که گفته شد، تخصیص اعتبار بر مبنای اهداف و استراتژی های شرکت انجام می شود. به عنوان مثال هم اکنون استراتژی شرکت ملی نفت ایران، تمرکز بر توسعه میدان های مشترک نفتی و گازی است از این رو، به طور طبیعی بخش اعظم قدرت مالی شرکت بر اجرای طرح های اولویت دار در میدان های مشترک به ویژه میدان مشترک گازی پارس جنوبی متمرکز شده است.
شیوه تخصیص اعتبار در شرکت های بین المللی (IOC) و یا شرکت های خصوصی بر اساس سودآوری طرح هاست. در واقع اعتبار به پروژه هایی تخصیص داده می شود که سودآور باشند که در این پروژه ها بیشتر به ارزش حال (Net Present Value) آنها توجه می شود. درواقع وقتی سخن از ارزش حال پروژه می شود، پروژ هایی در پورتفولیو شرکت قرار می گیرند که به سرمایه گذاری کمتر، سود بیشتری را عاید شرکت کند مثل پروژه های مربوط به طرح های توسعه ای؛ این در حالی است که در شرکت های ملی (مانند شرکت ملی نفت ایران)، ملی بودن، مستلزم رعایت برخی الزامات نظیر آمایش سرزمین، کمک به عمران مناطق محروم و مواردی از این قبیل است.
ملی بودن یک شرکت سبب می شود که در تعیین اولویت ها به منافع کشور یا نظام توجه شود. شرکت نفت ایران نیز به سبب ملی بودن، همواره در تعیین اولویت پروژه ها به منافع و مصالح کشور توجه دارد از این رو گروه کارشناسی برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران، نمی تواند تمام منابع مالی را به سمت تولید سوق دهد بلکه باید بخشی از این منابع به پروژه های تکلیفی ( طرح عمران مناطق نفت خیز جنوب، طرح سی ان جی و طرح های پژوهشی) تزریق شود.    
از طرفی به دلیل حضور ایران در میان کشورهای صادرکننده نفت و لزوم حفظ سقف تولید تکلیفی، اجرای طرح های نگهداشت توان تولید میدان های نفت و گاز نیز از اولویت هاست. طرح هایی همانند بازسازی تاسیسات، خدمات فنی مربوط به چاه ها، ساخت واحد های نمکزدایی و فرآورشی، تامین تلمبه های درون چاهی و مکشی در مجموع هر پروژه ای که به نحوی به فرآیند افزایش تولید و نگهداشت آن، کمک کند.
در اولویت بندی طرح ها، به طور طبیعی چنانچه مواردی که ذکر شد، نباشد، توجه تخصیص اعتبار به پروژه های اکتشافی است زیرا برای توسعه نخست باید به اکتشاف توجه کرد. البته در شرایطی که حجم میدان های اکتشافی به اندازه توان اجرایی شرکت ملی نفت ایران باشد، تلاش می کنیم که توازن در برنامه اجرایی به وجود آید.
 -  چه کسانی در مورد اولویت بندی طرح ها، تصمیم گیری می کنند؟  
این تصمیم گیری معمولا در یک کارگروه کارشناسی که از تمامی معاونت های مدیریت برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران در آن حضور دارند، انجام می شود. در این کارگروه، نخست شاخص ها و معیارهای اولویت بندی تعیین و سپس تمامی طرح ها به تناسب این شاخص، سنجیده و دسته بندی می شوند.
امسال، به دلیل وجود محدودیت منابع ناشی از صادرات محدود نفت، اجرای حجم زیادی از پروژه ها که اجرای آن در سال 1392، ضرورت نداشت، به تاخیر افتاد؛ به تبع، در طرح غربالگری و اولویت بندی پروژه ها، بیشتر بر پروژه های نگهداشتو پشتیبانی از توان تولید، تمرکز شده بود.
 -  با توجه به حجم زیاد پروژه های تعریف شده در سطح صنعت نفت، این غربالگری چگونه انجام می شود؟
اگر امکان پشتیبانی نرم افزار Patres باشد، پورتفولیو (سبد بهینه دارایی ها) انجام می شود که در این نرم افزار به شاخص های اقتصادی طرح از جمله ارزش حال پروژه (NPV) و نرخ بازگشت داخلی طرح (IRR) توجه می شود.شاخص های دیگری همچون نسبت NPV به Capes (سرمایه گذاری(، نیز به عنوان مزیت اقتصادی طرح و مهمترین شاخص، شناسایی می شود به طوری که طرح ها بر اساس این شاخص رده بندی و در سبد بهینه اجرا قرار می گیرند.
در ضمن این اولویت بندی هم اکنون از سوی کارگروهی که پیش از این به آن اشاره شد، انجام می شود.
 - فرمودید که نحوه تخصیص در شرکت های ملی با شرکت های خصوصی متفاوت است. معمولا در شرکت ملی نفت ایران چند درصد از اعتبارات به پروژه های توسعه ای و تولیدی اختصاص می یابد؟
به طور معمول، حدود 90 درصد اعتبارات به شرکت های تولیدی و توسعه ای تخصیص داده می شود. حدود 6 تا 10 درصد نیز مربوط به فعالیت های تکلیفی از جمله طرح های بهینه سازی مصرف انرژی، بهداشت و درمان، کمک به عمران مناطق نفت خیز جنوب و پروژه های پژوهشی است. فاصله بین این دو تخصیص نیز متعلق به شرکت هایی همانند شرکت پایانه های نفتی ایران، سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، پژوهشگاه صنعت نفت، دانشگاه صنعت نفت، مدیریت توسعه منابع انسانی و مدیریت امور پشتیبانی است.
به عنوان نمونه در سال جاری، بیشترین اعتبارات تخصیص داده شده متعلق به شرکت نفت و گاز پارس با 33.3 درصد تخصیص اعتبار است. شرکت های نفت فلات قاره ایران و مناطق نفت خیز جنوب نیز به ترتیب با 25.7 و 14 درصد تخصیص، در رتبه های دوم و سوم قرار دارند.
 - میزان اعتبارات تخصیصی به شرکت ها از نظر مقداری به چه صورت بوده است؟
در سال جاری از محل منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران، به مناطق نفت خیز جنوب 111 میلیون دلار به اضافه 11 هزار میلیارد ریال اعتبار تخصیص داده شد که در مجموع با نرخ تسعیر ارز 24500 ریالی، 14 هزار میلیارد ریال بوده است. اعتبار تخصیصی به شرکت نفت فلات قاره ایران نیز در مجموع 29 هزار و 150 میلیارد ریال شامل یک میلیارد و 100 میلیون دلار به اضافه 2 هزار و 200 میلیارد ریال بوده است.
علت افزایش نرخ ارزی اعتبار تخصیص داده شده به شرکت نفت فلات قاره ایران نیز نسبت به سایر شرکت ها، ارز بر بودن پروژه های این شرکت بوده است؛ ضمن اینکه هم اکنون بیشترین میزان صادرات نفت کشور از طریق نفت تولیدی شرکت نفت فلات قاره ایران، انجام می شود.
نکته مهم دیگر اینکه هزینه های توسعه، تولید و بهره برداری از میدان های نفت و گاز دریایی حداقل 2.3 برابر بخش خشکی برآورد می شود. 
 - میزان اعتبارات شرکت ملی نفت ایران در سال 1392 از محل منابع داخلی به چه میزان بوده است؟  
 همانطور که مستحضرید، 14.5 درصد از عواید حاصل از فروش نفت صادراتی، 14.5 درصد عواید حاصل از فروش میعانات گازی و یک ریال به ازای فروش هر متر مکعب گاز تولیدی، جز منابع داخلی اعتبارات شرکت ملی نفت ایران در نظر گرفته می شود که بر این اساس، سهم این اعتبار از منابع داخلی در سال 1392، 113597.5 میلیارد ریال معادل 4.6 میلیارد دلار، بوده است.
 -  آیا میزان اعتباراتی که قرار است در سال آینده به شرکت های تابعه تخصیص داده شود، مشخص شده است؟
برای تعیین میزان اعتبارات در سال آینده، با تمامی شرکت های تابعه، جلسات کارشناسی با حضور کارشناسان برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران، برگزار شده است، هم اکنون نیز منتظر تصویب قانون بودجه مجلس هستیم تا بر اساس آن، سهم هر شرکت از اعتبارات را مشخص کنیم.
از طرفی با توجه به تاکید وزیر نفت بر افزایش ظرفیت تولید، همه اکنون همه تلاش بخش تخصیص اعتبار با توجه به استراتژی های موجود، بر افزایش پتانسیل تولید با محوریت میدان ها و مخازن مشترک، متمرکز شده است.
ایجاد ظرفیت سازی برای آینده نیز از موارد مورد توجه کارشناسان است از این جهت که بتوانیم در صورت تغییر شرایط بازار، به نحو مطلوبی در بازار جهانی سهیم باشیم.
 -  آیا منابع مالی تخصیص داده شده به طرح های بالادستی صنعت نفت می تواند پاسخگوی نیازهای آنان باشد؟
بر اساس برنامه ریزی های انجام شده در سال جاری، افزون بر اعتبارات حاصل از منابع داخلی، 170 میلیارد و 457 میلیون دلار و 59 هزار میلیارد ریال نیز برای تخصیص به پروژه های صنعت نفت، هدفگذاری شده بود. اعتبارات ریالی نیز مقرر بود، از طریق فروش اوراق مشارکت (50 هزار میلیارد ریال) و استفاده از تسهیلات بانکی بدون ربا بر اساس ماده 22 (9 هزار میلیارد ریال) تامین شود.
در مجموع با نرخ تسعیر ارز 24500 ریالی، می بایست حجم اعتبارات به 486 هزار و 700 میلیارد ریال می رسید که متاسفانه تامین اعتبار نشد. هم اکنون نیز در حال رایزنی با بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به منظور دریافت 50 هزار میلیارد اوراق مشارکت ریالی هستیم. از 9 هزار میلیارد تومان ماده 22 نیز تنها مبلغ 150 میلیارد تومان در شرکت نفت و گاز اروندان هزینه شده است.
گفتنی است، تسهیلات و اعتبارات بانکی در قالب ماده 22 قانون عملیات بانکی بدون ربا اعطا می شود.
منابع دریافتی از صندوق انرژی شماره 2 بانک ملت نیز 432 میلیون یورو معادل 592.2 میلیون دلار بوده است. از صندوق انرژی شماره یک بانک ملت نیز حدود 693 میلیون دلار تامین اعتبار شده است. صندوق انرژی بانک سپه نیز در تامین اعتبار سال 1392 به میزان 246 میلیون دلار به شرکت ملی نفت ایران کمک کرده است.
در مجموع با منابع داخلی، حدود 7 میلیارد دلار جذب تاکنون انجام شده است که تا پایان امسال قدری بیشتر خواهد شد.
 - در مجموع امسال از میان اعتبارات پیش بینی شده، چه میزان تحقق پیدا کرد؟
در سال جاری، جذب حدود 4 میلیارد دلار اعتبار از محل قراردادهای بیع متقابل پیش بینی شده بود که بخش اعظم آن تحقق پیدا کرد. از محل HOA (تفاهمنامه) نیز 215 میلیون دلار هدفگذاری شده بود که 42 میلیون دلار از آن تحقق پیدا کرده است.
همچنین از محل فروش مازاد نفت خام نیز میزان 555 میلیون دلار تحقق یافته است که در مجموع منابع داخلی ما به 4 میلیارد و 636 میلیون دلار رسید. البته با افزایش فروش نفت خام نیز مقداری اعتبار ریالی و ارزی جابه جا شد که در بخش های مختلف هزینه شد .
در ضمن گفتنی است، این 555 میلیون دلار از محل فروش نفت خام مازاد، به شرکت های نفت و گاز پارس (300 میلیون دلار) و نفت فلات قاره ایران (255 میلیون دلار)، تعلق گرفت.
اعتبارات در نظر گرفته شده از محل صندوق توسعه مقام معظم رهبری نیز 5 میلیارد دلار بوده است که بر اساس برنامه ریزی های انجام شده، قرار بوده امسال 3 میلیارد و 230 میلیون دلار آن در طرح های توسعه ای فازهای 20 تا 24 پارس جنوبی هزینه شود که از آن تاکنون حدود 7 میلیارد دلار جذب داشته ایم.
 - در مجموع در تامین مالی طرح ها و پروژه های صنعت نفت، چند در صد از طریق منابع داخلی و چه درصد از طریق منابع خارجی استفاده شده است؟
مجموع اعتبار برنامه شده 23.27 میلیارد دلار پیش بینی شده که 4.6 میلیارد دلار از منابع داخلی بوده است.
در مجموع 83.5 درصد از طریق سایر منابع اعتباری و 16.5 درصد از طریق منابع داخلی تامین مالی طرح ها و پروژه های صنعت نفت انجام شده است که پیش بینی می شود حدود 50 درصد آن تا پایان امسال جذب شود.
 - آیا پس از تخصیص اعتبار، بازنگری و جابجایی اعتبارات سرمایه ای میان طرح ها و پروژه ها، متناسب با پیشرفت فیزیکی و اجرایی طرح ها در راستای استفاده بهینه از منابع مالی انجام می شود؟ مثال بزنید
   بله، جا به جایی اعتبارات هم در سطح خود شرکت ها و هم اگر لازم باشد از یک شرکت به شرکت دیگری که دارای طرح ها و پروژه های جذاب تری از نظر کمک به افزایش ظرفیت تولید هستند، انجام می شود.
به عنوان مثال منابع اعتباری مربوط به برخی از پروژه ها به فازهای 12، 15، 16، 17 و 18 پارس جنوبی که از اولویت های وزیر برای توسعه هستند، انتقال پیدا کرد.
گفتنی است، در طرح غربالگری سال 1392، از 2942 پروژه، 751 پروژه به منظور اجرا، هدفگذاری شده است.
- آیا بازدیدهای دوره ای و نظارت بر مراحل پیشرفت طرح ها به منظور جا به جایی و انتقال اعتبار در دستور کار برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران قراردارد؟
این امر در حوزه فعالیت معاونت نظارت بر بهینه سازی مصرف انرژی و ارزشیابی طرح هاست. معمولا بازدید های دوره ای و مستمر از مراحل پیشرفت فیزیکی و عملیاتی طرح ها از سوی آن معاونت انجام می شود. هر چند که با توجه به حجم زیاد پروژه ها (باید در نظر داشت که پروژه های صنعت نفت، مگا پروژه هستند. به عنوان مثال پروژه های توسعه ای میدان مشترک پارس جنوبی شامل بخش خشکی، دریایی، حفاری، پالایشگاهی و ... هستند) و کمبود نیروهای کارشناس و متخصص امکان بازدید از تمامی طرح ها شاید ممکن نباشد. با این وجود کارشناسان مدیریت برنامه ریزی تلفیقی تمام توان خود را به منظور تخصیص دقیق و به موقع اعتبار به پروژه های سرمایه ای، به کار می گیرند.
 - از میان پروژه های مصوب آیا پروژه ای است که بعد از تخصیص اعتبار پیشرفتی نداشته باشد؟ چون بعضا شنیده می شود که حتی با پرداخت پیش پرداخت به پیمانکار برای اجرای پروژه و گذشت زمان لازم هیچ پیشرفتی در مراحل اجرایی پروژه انجام نشده و به اصطلاح قرارداد فقط بر روی کاغذ امضا شده است.
علت انجام بازدیدهای دوره ای هم توجه به همین مسئله است، اگر کارشناسان به این نتیجه برسند که پیمانکاران به تعهدات خود عمل نکرده اند، در مرحله دوم، تخصیص جدیدی به آنها تعلق نمی گیرد. ضمن اینکه ضمانتنامه وی نیز ضبط می شود. اما در مورد تخصیص نخست مسئله کمی متفاوت است، زیرا بر اساس الزامات قراردادی ما موظفیم به پیمانکار پیش پرداخت بپردازیم.
باید به این مورد هم اشاره کنم که میزان تخصیص اعتبار به پروژه ها بر اساس میزان پیشرفت فیزیکی پروژه، اولویت بندی ها، ضرورت های اجرای طرح و همچنین میزان هزینه ها تعیین می شود.
-  سخن آخر!
باید این نکته را مد نظر داشت که ضامن اجرایی طرح ها و پروژه های صنعت نفت، تنها پول و اعتبار مالی نیست بلکه مهارت و تخصص پیمانکاران و مشاوران، کیفیت کار مجریان طرح ها و مدیران پروژه ها، بیمه، گمرک، حمل و نقل دریایی، سامانه های بانکی و همچنین وجود ظرفیت و توانمندی در بخش ساخت کالا و تهیه تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت از اهمیت بسزایی برخوردار است.

گفت و گو از فروغ گشتاسبی

منبع: عصر انرژی

کلمات کليدي
عبدالله آقاخانی، فروغ گشتاسبی، نحوه تخصیص بودجه
بیشتر
 
 
تعداد بازديد اين صفحه: 30166
  مقاله   گزارش   گفت‌وگو   یادداشت
 


 

خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (niocguest)


مجری سایت : شرکت سیگما